Blogstukken van Verhaallijnen.blogspot verhuizen!

Beste bloglezers,

Op dit weblog heb ik afgelopen twee jaar met veel plezier blogartikelen geschreven over alles wat met persoonlijke, journalistieke of anderszins waargebeurde verhalen te maken heeft. Ik vond het echter jammer dat ik deze blogstukken niet op mijn vaste website konden staan. Mijn website was daar namelijk niet geschikt voor.

Sinds kort heb ik een geheel vernieuwde website Verhaallijnen, ontworpen door Huub Koch van Zichtbare Zaken, dat wél alle gewenste mogelijkheden biedt. Daarom zijn mijn blogstukken over verhalen voortaan op het weblogdeel van Verhaallijnen te lezen.

Als extra service is bovendien op deze pagina een overzicht van de belangrijkste artikelen te lezen, die ik de afgelopen twee jaar geschreven heb. Deze artikelen heb ik eerder als blogstukken gepubliceerd en komen stap voor stap ook op mijn nieuwe weblog terecht.

Op mijn nieuwe weblog zal ik bovendien voortaan ook tips en ideeën op het gebied van schrijven, creatief denken en inspiratiebronnen delen. In de vernieuwde opzet van mijn bedrijf hebben al deze zaken namelijk veel met elkaar te maken. Mijn blogstukken over verhalen en creatief denken zijn dus voortaan bij elkaar te vinden!

Dit alles betekent dat ik op dit weblog geen nieuwe blogstukken meer publiceer, al blijven de bestaande blogs wel voor iedereen te lezen. Mijn andere weblog Ideeënmaker blijft gewoon bestaan. Op Ideeënmaker vind je mijn blogstukken over ideeën, creativiteit en inspiratiebronnen, inclusief blogs met een persoonlijke insteek. En als dat zo uitkomt, zal ik blogstukken zowel op Verhaallijnen als op Ideeënmaker plaatsen.

Dus surf voortaan naar:

• Ideeënmaker voor alle (persoonlijke) blogstukken op het gebied van creatief denken, inspiratiebronnen en ideeën maken.
• Verhaallijnen voor alle blogstukken met praktische tips en ideeën op het gebied van persoonlijke verhalen, narratieve journalistiek en creativiteit.

Ik verneem graag of je mijn nieuwe aanpak duidelijk vindt. Tips of ideeën? Ik lees het graag hieronder in de reacties!

Volger of 'feedlezer'?
Ben je volger van dit webblog? Neem dan een rss-abonnement op mijn nieuwe blog. Ontvang je elk nieuwe blogstuk via een feed? Dan hoef je niets te doen, want dan krijg je automatisch alle nieuwe artikelen!
Een abonnement op mijn Verhalenmail behoort ook tot de mogelijkheden. Iedere maand stuur ik je dan een inspirerende mail, speciaal bedoeld voor mensen die de kracht van persoonlijke verhalen willen leren kennen en gebruiken.

Wat de wensliedjes van Walt Disney jou te vertellen hebben

Veel schrijvers vinden het lastig om in de veelheid van materiaal een goede rode draad te vinden, die het verhaal voortstuwt en spannend houdt. Worstel jij daar ook mee? Kijk dan eens de kunst af bij de films van Walt Disney en andere filmvertellers.

Je wilt….
... een verhaal schrijven dat de lezers van het begin tot het einde geboeid houdt en inzicht biedt waar ze zelf iets mee kunnen, in hun werk of in hun persoonlijke leven. Je wilt de lezer dus niet alleen bij de kladden grijpen, maar ook in beweging brengen. Veel schrijvers worstelen daarmee. Ze zien in hun materiaal nauwelijks een kop en een staart en al helemaal geen samenhangend verhaal met een interessante spanningsboog.

Walt Disney wilde…
...ook verhalen vertellen, die kijkers gekluisterd hielden aan het beeldscherm. Hij wist heel goed raad met verteltechnieken, die dat effect teweeg brachten. Die technieken paste hij al toe in Sneeuwwitje, zijn allereerste tekenfilm. Sneeuwwitje zingt daarin het volgende lied:

Zal ik jullie wat verklappen, duifjes in de zon?
Wij staan bij een zeer bijzondere bron.
Alles wat je hem vertelt, onthoudt hij woord voor woord
en als hij een antwoord geeft, dan wordt je wens verhoord.
Dus wens ik: maak dat mijn liefste komt, ik wil het zo graag.
Diep water geef me wat ik vraag
En liefst nog vandaag.

Disneypersonages willen….
...niet alleen een prins op het witte paard, zoals Sneeuwwitje. Maar wel ontvouwen vrijwel alle hoofdpersonen in het eerste lied hun grote verlangen. Het verhaal De Klokkenluider van de Notre Dame begint met het lied van Quasimodo, die bij de andere mensen in de stad wil horen. De arme sloeber Aladdin zingt dat hij een sprong wil maken in zijn leven (hoe symbolisch). De kleine zeemeermin wil dolgraag een echt mens zijn:

Dat is mijn wens, net als een mens, bij hen te zijn.
Da’s mijn idee, boven de zee wil ik graag leven.

Deze liedjes staan bekend als de I wish-songs. De hoofdpersonen in tekenfilms en musicals zingen dit lied om de toehoorder duidelijk te maken wie ze zijn en wat ze willen: het geluk vinden, een ster worden of het beloofde land bereiken. Met het uitspreken van de wens begint het verhaal, want een wens geeft het hoofdpersonage een doel, een missie of een drijfveer. Het liedje geeft de hoofdpersoon een reden om in beweging te komen. Het verkondigen van het verlangen maakt dus deel uit van een standaardformule, die het verhaal op gang brengt.

De hoofdpersoon in jouw verhaal wil ook iets
Wat kun jij hiermee voor jouw verhaal? Veel, want het uitspreken van de wens vormt niet alleen de sleutel voor de kracht van Hollywoodproducties, maar ook voor jouw schrijfwerk. Alle verhalen, óók levensverhalen, zijn namelijk variaties op dit oerthema: een hoofdpersoon wordt voortgedreven door zijn wens om het goud (of het geluk/de graal/de moordenaar/de vriendschap/de vrede/de geliefde) te vinden.

Bij het uitvoeren van die wens komt de held steevast allerlei moeilijkheden tegen, die hij vervolgens moet zien te overwinnen. Uiteindelijk verandert er iets: de held brengt iets tot stand, overwint zijn eigen angsten of leert een les.

Als je kunt formuleren wat de ultieme wens of het diepste verlangen van de hoofdpersoon is in jouw verhaal, heb je het beginpunt voor de verhaallijn te pakken. Kijk maar eens naar deze voorbeelden:

• Een artikel voor een bedrijfsmagazine: bedrijf X wil het aantal klachten van klanten drastisch terugbrengen en pakt dat aan met de nieuwe methode Clear All. Het artikel formuleert eerst deze wens. De rest van het artikel beschrijft hoe die aanpak eruit ziet, welke obstakels dat oplevert en wat het resultaat is.
• Het verhaal van een ondernemer: Ondernemer Erik wil een nieuwe dienst in de markt zetten waarbij ondernemers elkaar helpen en roept de hulp in van social media om die dienst te bedenken en te ontwikkelen. Het verhaal beschrijft hoe hij de uitvoering van deze wens voor elkaar krijgt.
• Een levensverhaal: Bert en Corrie willen dat hun kinderen het beter krijgen dan zijzelf en zorgen hun hele leven voor maximale ondersteuning. Deze wens is de rode draad in het verhaal. Het levensverhaal laat zien hoe dit verlangen hen voortdrijft.
• Een reportage over een project: Baanlozen verlangen naar een bestaan waarbij ze niet meer afhankelijk zijn van de Sociale Dienst en zetten hun eigen bedrijf op. De reportage beschrijft hoe zij die wens proberen te realiseren.

Ga dus na wat de ultieme wens is die jouw verhaal op gang brengt. En laat je daarbij nog eens inspireren door andere filmklassiekers, zoals The Wizard of Oz, waarin Dorothy het beroemde lied Over the Rainbow zingt. Daarin bezingt ze haar verlangen om te ontsnappen naar de mooie nieuwe wereld ‘voorbij de regenboog’. Het gaat over de hoop om naar een plek te ontsnappen waar alle problemen verdwenen zijn. Dat is een universele wens waar we allemaal naar verlangen.

Someday I'll wish upon a star
and wake up where the clouds are far behind me
where troubles melt like lemon drops,
away above the chimney tops
that's where you'll find me.

Idee uit Amerika: Nationale Luisterdag

Amerikanen vierden afgelopen vrijdag voor de derde keer de National Day of Listening, de nationale luisterdag. Mensen stelden vragen aan een dierbare persoon over hun leven om deze verhalen voor de toekomst te bewaren. Een idee voor ons?

In de Verenigde Staten vierde de bevolking vorige week donderdag Thanksgiving. Dit feest is voor de Amerikanen veel belangrijker dan Kerstmis en is een echt familiefeest. Veel mensen reizen naar hun geboortehuis om deze dag met hun familieleden – veelal etend - door te brengen. De dag na Thanksgiving staat bekend als Black Friday, waarbij Amerikanen massaal gaan shoppen. De winkels starten op deze dag met de uitverkoop en schrijven weer zwarte cijfers.

StoryCorps bedacht in 2008 een alternatief om een niet-commerciële invulling te geven aan Black Friday: de National Day of Listening. Op deze vrije dag vraagt StoryCorps alle Amerikanen om dierbare persoon vijf tot tien vragen voor te leggen en dit vraaggesprek op te nemen met een opnameapparaatje, computer of een mobiele telefoon. Deelnemers kunnen deze verhalen delen op de website van Nationaldayoflistening. Zo hoopt men één van de grootste nationale projecten op het gebied van oral history te realiseren.

Je kunt je familieleden allerlei soorten vragen stellen, zoals de vraag waar ze het meest trots op zijn, wat de gelukkigste momenten van hun leven zijn en wat hun favoriete jeugdboek was. Natuurlijk geeft StoryCorps op de nationale luisterdag ook tips om goed te luisteren. Een aantal daarvan geef ik hier weer:

1. Luister nauwkeurig. Kijk je gesprekspartner in de ogen en blijf betrokken.
   
2. Houd de goede onderwerpen vast en vraag hierop door. Je hebt een goed onderwerp te pakken als het jou en je gesprekspartner beroert.
3. Vraag wat iemand voelde bij een gebeurtenis. Dat levert vaak interessante antwoorden op, dus wees niet bang om dit soort vragen te stellen.
4. Respecteer je interviewkandidaat. Als er een onderwerp is waar je gesprekspartner niet over wil praten, respecteer zijn of haar wens en stap over op iets anders.
5. Maak er geen verhoor van, maar voer een gesprek. Dat betekent dat je de natuurlijke loop van het gesprek volgt en niet te strak vasthoudt aan je lijstje met vragen. Vragen die je te binnen schieten tijdens het gesprek schrijf je even op, zodat je er later op terug kunt komen.
6. Wees nieuwsgierig en eerlijk. Open je hart en laat je verrassen.

In Nederland hebben we ons eigen belangrijkste familiefeest nog voor de boeg, namelijk het kerstfeest. Een mooie gelegenheid om dan onze eigen nationale luisterdag te houden. Met kerst of in de vrije dagen daarna.

Wat vind jij van dit idee?


Over mooie vragen schreef ik eerder de volgende blogs:

• Vijftien mooie vragen aan je ouders
• Tien bijzondere vragen om iemand echt te leren kennen

De Hemelvrouw geeft rijke verhaaltradities door

Verhalenvertellers behoren tot de rijksten op aarde. Met deze zin begint Eveline van de Putte haar nieuwste boek De Hemelvrouw, wereldsprookjes voor groot en klein. Het boek bevat een fascinerende serie verhalen uit de rijke tradities van uiteenlopende culturen.

Het boek bevat sprookjes en legenden uit ruim twintig verschillende landen, die opgetekend zijn uit de monden van even zoveel migranten en vluchtelingen in Nederland. Deze vertellers kunnen stuk voor stuk putten uit een rijk verhalenrepertoire uit hun geboorteland, waarmee kinderen gerustgesteld worden en toehoorders wijze levenslessen leren. Om jaloers op te worden!

Schrijfster Eveline van de Putte laat in haar boek ook de verhalenvertellers zelf aan het woord over de rol die verhalen spelen in hun leven. Verhalen zetten de mensen aan het denken en reiken hen symbolen aan. Voor Muuse Nuur Sheik zijn Somalische sprookjes een kostbare schatkist voor gebruik in het onderwijs. "Je moet het op zo'n manier zien te vertellen dat de kinderen aan het eind van het verhaal zeggen: aha, nu begrijp ik hoe de dingen in elkaar zitten."

Bijna alle vertellers hebben de verhalen gehoord van hun ouders en/of hun grootouders. Verhalen geven door dat we niet voor niets geleefd hebben en dat we bij de lange lijnen horen, waarbij verhalen van generatie tot generatie doorverteld worden. Dit boek zorgt ervoor dat de verhalen nieuwe toehoorders kunnen vinden en dat ze voor de toekomst bewaard blijven. "Als ik een verhaal heel lang niet heb verteld, moet ik het even afstoffen", zegt Zoja Svobodova uit Tsjechië. "Lang niet verteld, verliest het verhaal zijn glans, maar helemaal weg is het nooit."

Boekgegevens:
De Hemelvrouw, wereldsprookjes voor groot en klein door Eveline van de Putte, illustraties door Veronica Nahmias. ISBN 9789490924010, uitgegeven door uitgeverij Appelmoes. Prijs 18,95 euro.

"Verhalen maken ons opgewekt, zelfs als ze droevig zijn."
Verhalenverteller Jac Vroemen bij de boekpresentatie van de Hemelvrouw.

Vijftien mooie vragen aan je ouders

Heb je de behoefte om je ouders op een andere manier te leren kennen? Stel ze dan eens (een paar van) onderstaande vragen. Ze bieden ingangen om intensief met elkaar in gesprek te komen.

1. Waar geniet je het meest van?
2. Wat is het beroerdste wat je ooit is overkomen? Hoe kwam je daaruit? Welke lessen heeft die periode je geleerd?
3. Uit welke periode heb je de meeste vrienden overgehouden? Wat betekenen ze voor je?
4. Wat maakt je blij over jouw leven?
5. Wat zou je terugblikkend anders doen?
6. Wie is je grote voorbeeld?
7. Welke reis heeft je een nieuwe kijk op de wereld gegeven?
   
8. Welke tegenslag heeft je gevormd?
9. Wat vind je tot nu toe de gelukkigste periode in je leven?
10. Wie zou je graag ontmoeten en waarom?
    
11. Als er over jou een karikatuur gemaakt zou worden, hoe zou die er dan uit zien?
12. Als je niet je huidige beroep had gehad, welk beroep had je dan gekozen?
13. Wat is het grootste of belangrijkste project waar je in je werkende leven aan gewerkt hebt? Is het product of de dienst nog steeds in gebruik?
14. Hoe ziet je leven eruit als je heel oud bent?
15. Hoe ziet je uitvaart eruit als jij het voor het zeggen hebt?
    

Verder lezen over persoonlijke vragen:

• Tien bijzondere vragen om iemand echt te leren kennen
• De belangrijkste vragen om aan een dierbare persoon te stellen

Vijf verhalen uit Parijs

In Parijs hoorde, zag en las ik mooie manieren om verhalen vorm te geven en door te vertellen. Voilà, hierbij dus mijn verse oogst inspiratie wat je met verhalen kunt doen.

1. Vertel oude verhalen opnieuw
Kerkgangers hadden vroeger aan een kleine hint genoeg om te weten welke heilige op een schilderij afgebeeld werd. De schilderijen vormden bovendien een geheugensteun voor de bijbehorende verhalen uit de Bijbel. Tegenwoordig kennen veel mensen deze verhalen niet meer of slechts half. Laat staan dat zij weten welke heiligen er afgebeeld worden op de schilderijen in kerken en kathedralen. Wat jammer is, want die schilderijen hebben daardoor hun zeggingskracht verloren.
De kerk van Saint Ménard, vlakbij de bekende Parijse straat Rue Mouffetard, verleent een aardige service aan de bezoekers die dit middeleeuwse gebouw komen bewonderen. Bij iedere kapel staan bordjes met de namen van alle heiligen én de bijbehorende verhalen, net zoals je in steeds meer musea ziet. Het maakt de schilderingen voor belangstellenden een stuk toegankelijker.

2. Presenteer je gebouw als een verhaal
Warenhuis Le bon Marché presenteert zijn winkelgebouw als een reisverhaal vol unieke belevenissen. Het warenhuis biedt de ‘reizigers’ namelijk een kaart aan door het gebouw en een reisgids met allerlei services op maat. Op de begane grond betreed je het ‘theater van de schoonheid’, waar alle schoonheidsproducten te vinden zijn. Ook is hier de concièrgerie te vinden -de vaste bewoner van ieder appartementencomplex in Parijs - die bezoekers helpt bij al hun wensen om een winkeldag nog soepeler te laten verlopen. Tussendoor kun je pauzeren in één van de vier eetgelegenheden: van een gemakkelijke picknick op de begane grond tot exclusieve hapjes op de hoogste verdieping.

3. Geef je product een bijzonder verhaal mee
Chocoladekorreltjes zijn lekker, maar als je ze ‘kaviaar van chocola’ noemt, krijgt het een bijzondere zeggingskracht. Een leuke presentatie van een chocolatier in Parijs, die in zijn etalage caviar de chocolat had uitgestald, in kleine chique zakjes.
Door een gewoon product een tot de verbeelding sprekende naam te geven, krijgt het een verhaal en wordt daarmee een belevenis. Zo zag ik ook een rol designtape: tape met een afbeelding van een spoorlijn met spoorwissels en het de naam Path to the future. Dat klinkt als het begin van een heel lang verhaal, vol vertakkingen en zijsporen.

4. Laat je kunstenaar worstelen en tot nieuwe vondsten komen
Een goede expositie over het werk van één kunstenaar (of kunstenaarsgroep) vertelt het verhaal over een kunstenaar die iets wil en op ontdekkingstocht gaat, tegenslagen overwint en uiteindelijk tot briljante kunstwerken komt. De expositie over Claude Monet in het Grand Palais vertelt zo’n verhaal over een kunstenaar die zijn hele leven lang op zoek is naar de perfecte manier om het veranderende licht te vangen en af te beelden op zijn schilderijen – en daar voor een belangrijk deel in slaagt. Fascinerend!

5. Vertel het 'ware verhaal'
De bestseller Da Vinci Code van Dan Brown heeft het Louvre en andere beschreven plekken uit deze roman vele extra bezoekers bezorgd. Een van die locaties is de kerk Saint Sulpice. Een kaarsrechte lijn van koper op de kerkvloer geeft hier de meridiaan aan, die dwars door Parijs loopt. Volgens Browns roman wijst de lijn naar geheime tekens, die de hoofdpersonen dichter bij de ontsluiering van een belangrijk geheim moeten brengen.
Een bordje in de kerk maakt korte metten met deze verhalen in een 'recente populaire roman', die verder niet met naam en toenaam genoemd wordt. De kerk zet daar zijn eigen verhaal tegenover: de lijn is een astronomisch instrument, die de stand van de zon weergeeft. De letters P en S in de smalle ronde ramen aan beide zijden boven de koperen lijn verwijzen niet naar een ‘denkbeeldige Priorij van Sion’, maar naar Petrus en Sulpice, de beschermheiligen van de kerk.
De romanwerkelijkheid en de visie van de kerk komen zo bij elkaar. Voor de bezoeker wordt het er alleen maar intrigerender door.

Kortom, er zijn veel manieren om verhalen zichtbaar te maken en door te geven. Als een warenhuis, een kerk of een productontwikkelaar een aansprekend verhaal weet te vertellen, wat wordt dan jouw verhaal?

Verder lezen:

• Hoe je een aansprekend verhaal op het spoor komt
• Vijf tips om een verhaal te vangen
  

De horror van de helpdesk

Verhalen over een verschrikkelijk functionerende helpdesk gaan er bij luisteraars in als koek. Maar verhalen over een klagende klant die na veel problemen uiteindelijk toch goed geholpen wordt, doen het nog veel beter.

Youp van 't Hek maakt zich boos over het functioneren van de klantenservice van T-Mobile. Door zijn opwinding is hij nu een soort nationaal meldpunt van de helpdeskterreur geworden, schrijft hij. "Men is het spuugzat. Klantenservice betekent klantenservice ofwel: service aan klanten! En dat begint niet met een uurtje hangen terwijl je naar zaaddodende muzak moet luisteren. Om over het machteloze vervolg maar te zwijgen."

Zijn boosheid raakt een open zenuw, omdat bijna iedereen deze ervaringen herkent. Als je niet uit eigen ervaring weet hoe het is om eindeloos aan het lijntje gehouden te worden, dan ken je wel zo'n verhaal van iemand uit je directe omgeving. Het verschrikkelijke voor telecombedrijven en andere dienstverleners is namelijk dat dit soort verhalen massaal doorverteld worden. Waarom? Omdat het aan alle eisen voldoet van een 'goed verhaal': er is een held (de gewone man of vrouw die klant is bij deze instelling), een tegenstander (de ongrijpbare klantenservice, waar de klant in de wacht gezet wordt of helemaal geen gehoor krijgt) en een zeer herkenbaar conflict dat daaruit voortvloeit.

Dat levert steevast emoties op: verontwaardiging, boosheid en machteloosheid. Of je nu boos wordt of niet, je kunt niet om die vermaledijde helpdeskmedewerker heen. Zoals het verhaal van een goede bekende - die ik voor het gemak hier Stefan noem - die een defect internetmodem had na een blikseminslag. De helpdesk van het telecombedrijf antwoordde doodleuk dat het modem volgens hun meetgegevens tiptop in orde was. "Gewoon even opnieuw opstarten, meneer."

Dat hielp niet. Toen Stefan opnieuw de helpdesk belde, kreeg hij hetzelfde antwoord. Tot drie maal toe. Zijn weerwoord dat opnieuw opstarten geen enkel resultaat opleverde en dat het apparaat echt kapot was, was tegen dovemansoren gericht. Die mogelijkheid stond namelijk niet opgenomen in het script van de helpdeskmedewerker.

Dit is een verhaal dat het erg goed doet op verjaardagsfeestjes, omdat het zo herkenbaar is. Het verhaal wordt daarom eindeloos doorverteld. Hetzelfde gebeurde met het verhaal van Youp, dat alleen al via twitter razendsnel verspreid werd. Na enkele dagen werd de imagoschade voor T-Mobile al geschat op twee tot drie ton.

Toch weet iedereen die iets met externe communicatie van doen heeft, dat een klacht ook kansen biedt. Een klager die goed behandeld wordt, ontpopt zich daarna vaak als een grote fan van je product of dienst. En dat heeft óók met de kracht van verhalen te maken: na het conflict tussen de klagende klant en de helpdesk doet zich een ommekeer voor in het verhaal, waardoor de klant zich gehoord en tevreden gesteld wordt. De opgeroepen spanning ontlaadt zich: 'ah, gelukkig!' Dat vinden we als luisteraar fijn.

Een klager die zijn probleem opgelost ziet, heeft dus een veel beter verhaal dan een klager, die zich alleen maar geconfronteerd ziet met een halsstarrige helpdesk. Ik denk dat zo'n verhaal over een positieve afloop zelfs nog vaker doorverteld wordt dan het verhaal over de slechte service. Alle redenen dus voor bedrijven om klanten - na een potje klagen - heel goed van dienst te zijn en zo voor een happy end te zorgen.

Voor Stefan kwam er ook een happy end, maar pas nadat hij zelf een ingeving kreeg. "Als mijn modem volgens jullie meetgegevens echt kapot is, krijg ik dan een vervangend apparaat?", vroeg hij op onschuldige toon aan de helpdeskmedewerker. Ja, was het antwoord. Stefan speelde even hamertje-tik met zijn modem. Kapot. Het telecombedrijf liet vervolgens een gloednieuw apparaat bezorgen bij Stefan. In vliegende vaart. Dat dan weer wel.

Verder lezen:

• Kenmerken van een krachtig verhaal
• Hoe verhalen mensen beïnvloeden