Het geheim van verhalende journalistiek

"Ga meer kijken dan interviewen. Als je dat niet doet, krijg je de toeristenversie." Het advies van de Amerikaanse auteur Mark Kramer, goeroe van narrative journalism, klonk me onwennig in de oren. Niet meer interviewen? Hoe kom je dan aan je achtergrondinformatie?

Gelukkig vertelde Kramer - gisteren even voor een stop-over in Nederland - ook hoe je dat dan aanpakt. Je besluit bijvoorbeeld een verhaal te schrijven over wijze waarop patiënten behandeld worden in een ziekenhuis. Je vraagt toestemming aan de chirurg om toegang te krijgen tot de operatiekamer. Vervolgens zit je daar als 'vertellend journalist' alleen maar urenlang te kijken.

Dat betekent scherp letten op alle details, waarbij je al je zintuigen inzet: horen, zien, proeven en voelen. Totdat je dié levensechte 'scène' voor je ogen ziet ontrollen, die symbool kan staan voor het grotere geheel. En dan weet je dat je de kern van je verhaal te pakken hebt.

Een verhalende journalist werkt waarheidsgetrouw, want zonder betrouwbaarheid heeft het verhaal geen betekenis meer. Toch heeft de journalist wel middelen om het verhaal te vormen: tempo, timing, 'cameravoering', treffende details, metaforen en ga zo maar door.

Het belangrijkste gereedschap van de schrijver vormen echter de emoties. Je moet van de hoofdpersoon houden of je moet hem haten. Om dat te kunnen opschrijven moet je dus lang kijken. "Ik wil uiteindelijk een emotionele reactie", zei Kramer. "Daarom beeldhouw ik met emoties."

"Om echt de sfeer van een plek op te zuigen, moet je er alleen naar toe gaan en de tijd hebben."
- George Santayana


Over Mark Kramer
Pullitzer Prize winnaar Mark Kramer schreef onder meer artikelen voor The Boston Globe, The New York Times en The Atlantic Monthly. Hij was oprichter en jarenlang directeur van de Narrative Journalism Conference aan Harvard University.