De makkelijkste start voor een levensverhaal

Je zegt al enkele jaren tegen je ouders: die mooie verhalen over vroeger zouden jullie eens moeten opschrijven. Je ouders knikken: Ja, natuurlijk! Maar het komt er steeds niet van. Jaar na jaar wordt dit goede voornemen vooruit geschoven. Hoogste tijd om het plan in daden om te zetten.

Je vader kan prachtig vertellen over de bijzondere dingen die hij in zijn jonge jaren heeft beleefd. Hij heeft spannende gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog meegemaakt. Of hij kan smakelijk uit de doeken doen hoe hij het familiebedrijf opgericht heeft en hoe hij de eerste jaren doorkwam.

Die verhalen zou je best willen vastleggen. Niet alleen voor jezelf, maar ook voor je kinderen. Zeker nu je hem langzaam maar zeker ouder ziet worden. Nu zit hij graag op zijn praatstoel, straks misschien niet meer. “Mijn ouders hebben zoveel mooie verhalen”, zei onlangs een opdrachtgeefster tegen mij. “Maar ik weet er zelf niet genoeg van om ze aan mijn eigen kinderen te kunnen vertellen. Ik zou het enorm jammer vinden als ze verloren gaan.”

Je bent niet de enige die hiermee worstelt. Het is nu eenmaal niet gemakkelijk om in het dagelijkse leven de tijd te nemen om dit soort verhalen op papier te zetten. Dat geldt allereerst voor de ouders zelf. Ze moeten vaak over een drempel stappen om pen en papier erbij te pakken. En als ze de verhalen willen vertellen, twijfelen ze of hun kinderen of kleinkinderen daar wel op zitten te wachten. Ook al denken de kinderen daar zelf heel anders over.

Ook voor de kinderen is het niet gemakkelijk een daadwerkelijk begin te maken met een boek. Als je op bezoek bent bij je ouders, zijn er vaak dringender dingen te bespreken. Of de sfeer is niet geschikt om uitgebreid over vroeger te mijmeren. Dat geldt helemaal voor vragen die dieper onder de oppervlakte graven. Hoe reageerden de ouders van je vader toen hij met een meisje thuiskwam van een ander geloof? Hadden ze graag meer kinderen willen hebben? Hoe kijken ze tegen hun levenseinde aan? Welke dromen hadden ze en zijn die uitgekomen?

Jammer als het zo gaat, want verhalen van je naasten zijn het waard om bewaard te worden. In dit soort gevallen zijn een paar dingen die je kunt doen om toch de verhalen van vroeger vast te leggen. En die manieren hoeven niet eens zoveel tijd en energie te kosten.

• Geef je ouders het boek Mam, vertel’s van Elma van Vliet cadeau, dat een groot aantal invulvragen bevat. Als zij de vragen beantwoord heeft, krijg je het boek weer van haar terug. Zo heb je een document over je moeder om altijd te bewaren. De Vertel ‘s -serie is inmiddels uitgegroeid tot een serie met vele varianten voor moeders, vaders, opa’s en oma’s.
• Start een vragensessie per email. Sommige ouders vinden het gemakkelijker om per email hun gedachten te laten gaan als ze een specifieke vraag voorgelegd krijgen. Een bundel van deze emails is de basis van een boek.
• Bezoek met je ouders de plekken waar ze hun jeugd doorgebracht hebben. Deze plaatsen zullen allerlei herinneringen naar boven brengen. Dat maakt het gemakkelijker om verder door te gaan op die herinneringen en de bijbehorende verhalen op te schrijven. Ook het doorbladeren van nostalgieboeken levert herinneringen en verhalen op. Uitgeverij Terra Lannoo heeft een serie van dit soort boeken uitgegeven, zoals de serie Toen wij jong waren.
• Schakel de hulp in van ooms, tantes en vrienden van je ouders. Zij kennen natuurlijk óók de verhalen over je ouders, uit eigen ervaring of uit eerdere verhalen. Als je ouders er niet meer zijn of om een andere reden hun verhaal niet (meer) kunnen vertellen, is dit een uitstekende ingang. In de meeste gevallen zien ze jou graag komen en doen ze graag hun verhaal.
  
• Je kunt het schrijven van een levensverhaal natuurlijk ook uitbesteden aan een professionele schrijver, zoals ikzelf. In dit stuk zelf een levensverhaal schrijven of uitbesteden zet ik de overwegingen daarvoor op een rijtje.

Vaak is het begin van een levensverhaal het lastigst. Is eenmaal die eerste stap genomen, komt er een stroom van herinneringen op gang. Het opschrijven van die verhalen wordt dan een stuk gemakkelijker. Veel ouders nemen dan alsnog zelf de pen ter hand, is mijn ervaring.

“Als we stoppen met het vertellen van onze verhalen, gaat onze kennis verloren.”
- Wijsheid van de Algonquins, Indianenstam uit Noord-Amerika

Verder lezen:

• De belangrijkste vragen aan je ouders
• Levensverhalen: voor het leven in het nú
• Starten met een zelfgeschreven levensverhaal
• Structuur aanbrengen in herinneringen

Meer hulp nodig?
Heb je hulp nodig voor het maken van een levensboek voor je ouders? Ik sta je graag ter zijde met het houden van interviews, het schrijfwerk en de uitgave van het boek. Kijk op mijn website Verhaallijnen of mail me direct voor meer informatie. Een van de mogelijkheden is een cadeaubon voor een levensverhaal in boekvorm.