Hoe betrouwbaar zijn je herinneringen als je als oude dame terugblikt op je leven? Een intrigerend gegeven, dat scenarioschrijfsters Tamara Bos en Mieke de Jong als leidraad gebruikten in de televisieserie Annie M.G. over een van de geliefdste schrijfsters van Nederland.
In de televisieserie, waarvan gisteren de eerste aflevering te zien was op Nederland 2, blijkt meteen al dat de verbeelding de oude Annie M.G. Schmidt op sleeptouw neemt. Tijdens de crematie ziet ze de kist van haar partner Dick van Duijn open gaan en tijdens haar nachtelijke schrijfuren van haar mémoires spreekt hij haar vermanend toe.
Dat Annie over haar eigen leven heel wat af fantaseerde, had haar biografe Annejet van der Zijl ook al ontdekt bij het schrijven van het boek Anna (Nijgh en Van Ditmar, 2002). Het beeld dat Annie in interviews over zichzelf naar buiten bracht, bleek niet bepaald in overeenstemming te zijn met de historische werkelijkheid. De gezelligste oma van Nederland was vaker een narrige vrouw, die aan haar kille jeugdjaren een schrijnend gebrek aan zelfvertrouwen overgehouden had.
Ook Annie's eigen jeugdherinneringen, die begin jaren negentig verschenen onder de titel 'Wat ik nog weet', bleken bij nadere bestudering te bestaan uit een 'bijna onontwarbare verstrengeling van feiten en fictie.' Het moesten vooral leuke stukjes worden voor de krant, bedoeld om te amuseren. "Annie probeerde haar geschiedenis te vervormen en te mystificeren om er net een wat fraaier geheel van te maken", schrijft Van der Zijl in Anna. "In haar stukjes stileerde ze haar leven om tot een gaaf, rond geheel. Al vijlend en schavend ontdeed ze de jeugd die ze als een last met zich haar meegesleept, van de scherpste kantjes. Haar moeder werd een spotzieke maar in wezen zachtaardige vrouw, het geruzie tussen haar ouders goedgehumeurd gekibbbel en zijzelf een aanzienlijk nuchterder en zelfstandiger type dan ze in werkelijkheid was geweest."
Een móói verhaal was voor Annie belangrijker dan een waarheidsgetrouw verhaal. Die opvatting komt in de eerste televisieaflevering naar voren in de scene in Annies jeugdjaren, als er in het gezin discussie ontstaat over het waarheidsgehalte van de bijbel. Vader is een strenge dominee, maar toont zich desalniettemin in deze discussie flexibel. "Het gaat om de verhalen, Annie", houdt de vader zijn dochter in de televisieserie voor. "Echt gebeurd, dat is niet belangrijk. Als het maar waar is."
Een schrijfster van verhalen, gedichten en musicals hoeft zich ook niet aan de waarheid te houden. Het leveren van producten vol verbeelding is immers haar werk. Een televisieserie - met Van der Zijls biografie als 'inspiratiebron' - hoeft dat ook niet. De makers hebben een prachtige vorm gevonden voor het verbeelden van haar levensgeschiedenis, waarin werk en leven op ingenieuze wijze ineen vloeien. Het resultaat is allereerst een móói verhaal, prachtig geïllustreerd met haar eigen liedjes. In die zin is de televisieserie een passend eerbetoon aan Annie.
Annie M.G., 7-delige dramaserie over het leven van Annie M.G. Schmidt. Van 3 januari tm 14 februari 2010 op Nederland 2. Meer informatie: www.anniemg.nl
Het fragment over het waarheidsgehalte van verhalen is hier te zien.
Verder lezen over films van levensverhalen:
0 reacties:
Een reactie plaatsen