Niets is lastiger dan te schrijven over emoties, zeker als het de gevoelens van anderen zijn.Als je het te zwaar aanzet, produceer je een tranendal dat eerder op iemands lachspieren werkt. Ben je spaarzaam met emoties, komt de diepere laag van het verhaal niet over het voetlicht. Hoe moet het dan wel?
Maar eerst beginnen bij het begin. Want waarom zou je over emoties schrijven van mensen in reportages, interviews of levensverhalen? Omdat iedereen geïnteresseerd is in menselijke emoties. Verhalen over blijdschap, angsten, woede en verdriet zijn universeel en boren een diepere laag aan bij mensen. Emoties zorgen daarmee voor betrokkenheid en brengen mensen werkelijk in beweging.
Tegelijkertijd worden emoties gemakkelijk goedkoop en plat, zeker nu in onze beeldcultuur te pas en te onpas onze gevoelens bespeeld worden om de aandacht te trekken. Emoties moeten authentiek zijn en niet aangezet. Dan pas zijn ze ook geloofwaardig.
Voor schrijvers is het niet gemakkelijk de goede balans te vinden. Een gerenommeerde auteur als Renate Dorrestein heeft er bijvoorbeeld lang mee geworsteld. In haar eerste boeken was ze zo benauwd om voor sentimenteel versleten te worden, dat ze zich verre hield van emoties. Zodra het gevoelig dreigde te worden, vielen haar personages in het water of deden iets anders geks.
Zolang het over het schrijven over je eigen gevoelens gaat, kun je de plank nauwelijks misslaan. Geen grotere expert over je eigen gevoelsleven immers dan jezelf. Schrijf je over de emoties van anderen, zit er maar één ding op: less is more. Een verhaal dat sec opgeschreven is, komt dieper binnen dan een verhaal waarin veel benoemd wordt en waarin emoties zwaar aangezet worden.
1. Benoem niet alles
Op dramatische momenten in hun verhaal zorgen grote romanschrijvers voor zo min mogelijk geluid. Lees maar eens de zelfmoordscene van Emma Bovary in het boek Madame Bovary van Gustave Flaubert. Suggesties die tussen de regels door gedaan worden, geven verhalen extra kracht.
Diepe emoties schuilen namelijk vaak in wat er níet gezegd wordt. In het boek Taskforce Uruzgan van Noël van Bemmel vertellen militairen over hun ervaringen in Afghanistan. Luitenant Silvy Toele krijgt in Uruzgan te horen dat haar moeder in Nederland kanker heeft. Daar zegt ze geen woord over tegen haar collega’s. In plaats daarvan vertelt ze: “Ik stel voor om ijskoffie te halen bij die nieuwe koffietent van de Canadezen, Tim Horton. We noemen die tent altijd Tim Horney.”
De onderkoelde reactie met die typerende soldatenhumor zegt de lezer genoeg.
2. Tell, don’t yell
Vertellers gebruiken vaak zinnen als 'Dat heeft diepe indruk op mij gemaakt' of ‘Toen kreeg ik de tranen in mijn ogen’ als ze over een emotionele gebeurtenis praten. Laat dit soort zinnen in de uitgeschreven versie van het verhaal zo veel mogelijk achterwege. Laat liever de lezer meevoelen waarom het diepe indruk heeft gemaakt op de hoofdpersoon. Geef een feitelijke beschrijving van de gebeurtenissen. Hoe feitelijker je iets beschrijft, hoe meer impact.
3. Gebruik eigen beelden
Verhalen over heftige gebeurtenissen zitten vaak vol cliché's. Vind zoveel mogelijk eigen beelden om algehele ontreddering of geluk te vatten. De kunst is om in twee of drie zinnen met originele bewoordingen de wanhoop of de vreugde te beschrijven
Verder lezen:“Richt de juiste emotie op de juiste persoon, op de juiste plaats, op het juiste moment en in de juiste mate."- Aristoteles
0 reacties:
Een reactie plaatsen