Het Uitvaartwezen - vakblad voor uitvaartprofessionals - besteedt deze maand aandacht aan de herinneringsboeken van Verhaallijnen en andere postume portretten. Hieronder het volledige artikel, geschreven door José Vorstenbosch.
Postume portretten in woord en beeld
Van herinneringsboek tot videofilm
Een gedenkboekje van de uitvaart, een levensverhaal in boekvorm of een videoportret: het zijn nieuwe manieren om de herinnering aan een overledene levend te houden. Nabestaanden kunnen kiezen uit diverse soorten postume portretten met verschillende prijskaartjes.
Grote uitvaartondernemingen als Monuta en Yarden hebben herdenkingssites in het leven geroepen, waarop mensen een overledene virtueel kunnen gedenken. DELA, die eerder met Telegraaf Media Nederland deelnam aan de website Respectance, is daar echter alweer uitgestapt. Volgens Martin Kersbergen, manager corporate communicatie, heeft dat twee redenen. “Getalsmatig worden er maar weinig profielen aangemaakt. Daarnaast gebruiken mensen de site vooral als een plek om te condoleren, terwijl die eigenlijk bedoeld is om een monument voor de overledene op te richten.”
Hij bedoelt daarmee een herdenkingspagina (Tribute) met tekst, foto’s, filmpjes en muziek. Volgens Kersbergen was het nog te vroeg voor een dergelijk initiatief: de meeste nabestaanden zitten in een leeftijdscategorie die over het algemeen niet zoveel affiniteit heeft met moderne communicatievormen.
Herinneringsboeken
Condoleance, een condoleancesite bij uitstek, is in 1998 na de cafébrand in Volendam door Uitvaart opgericht en gedenkt naast ‘gewone’ Nederlanders publieke personen. Sinds kort kunnen mensen via deze site ook een boekje maken van de condoleanceberichten, aangevuld met andere teksten en foto’s. Een vergelijkbare dienst biedt Persoonlijk Requiem, de herdenkingssite van uitvaartorganisatie Requiem. Een redacteur helpt bij het samenstellen van een herinneringsboek, waarin condoleances, foto’s en uitvaartteksten opgenomen kunnen worden
Niet alleen herdenkingssites, ook particuliere ondernemers begeven zich op de markt van moderne herinneringsdocumenten. Zo geeft Alca Boek de uitvaartdienst uit in een in leer gebonden boek. Nabestaanden kunnen daarin op elk gewenst moment nalezen wat er tijdens de uitvaart gezegd is. En Annemarie Paalvast van Papaver Gedenkboeken besloot gedenkboeken te gaan maken. Paalvast was eerder werkzaam bij een commerciële uitgeverij. Ze volgde de opleiding tot uitvaartverzorger en besloot het beste van deze twee werelden te combineren door gedenkboeken te gaan maken. Haar boeken beperken zich meestal niet tot de uitvaartdienst, maar worden aangevuld met teksten - uitspraken, verhalen, gedichten - en foto’s. Zo ontstaat een mooi aandenken, dat volgens Paalvast tevens bijdraagt aan de rouwverwerking. “Een gedenkboek kan ervoor zorgen dat mensen niet in het verdriet blijven hangen, maar terugdenken aan de mooie dingen uit het leven van de overledene.”
Gratis downloaden
Uitvaartondernemingen tonen wel interesse in herinnerings- of gedenkboeken, maar zijn vaak sceptisch over de kosten. Paalvast: “Als je zelf naar het Kruidvat gaat om een boek te maken, ben je natuurlijk goedkoper uit. Door mijn ervaring met uitgeven, vormgeven en fotograferen kan ik een stijlvol én professioneel boek maken. Mensen realiseren zich vaak niet dat daar de nodige uren in gaan zitten. Ik ben nog aan het zoeken naar een manier om het voor meer mensen betaalbaar te maken.”
Wie wel zelf aan de slag wil, kan terecht op de website van Bureau Funale van Titia Liese om een format voor een herinneringsboek te downloaden. Liese gebruikt dit systeem bij workshops voor mensen die als kind een ouder hebben verloren. De motivatie om anderen aan een doe-het-zelfpakketje te helpen, komt voort uit haar eigen verleden. “Mijn moeder is overleden toen ik acht jaar was. Mijn vader heeft voor mij een herinneringsboekje over haar gemaakt, met teksten, foto’s, kaarten die ze mij geschreven had en een lapje van de zomerjurk die ze als laatste gedragen had. Door mijn werk weet ik wat het voor mensen betekent als er nooit over zo'n verlies gepraat wordt. Maar mijn vader heeft er alles aan willen doen om de herinnering aan mijn moeder levend te houden. De waarde van een herinneringsboekje geef ik graag door."
Waardevol beeld
Ook Sigrid van Iersel van Verhaallijnen maakt, naast levensverhalen en andere journalistieke producten, herinneringsboeken van overledenen. Op basis van gesprekken met mensen die de persoon in kwestie goed gekend hebben, eventueel aangevuld met foto’s en documenten, bundelt zij de herinneringen.
Het maken van zo’n boek kan ook volgens Sigrid een bijdrage leveren aan het verwerkingsproces. “Door ermee bezig te zijn, wordt vaak helder wat iemand voor je heeft betekend. Zo heb ik een boek gemaakt voor een jonge vrouw, die haar overleden vader niet echt goed gekend had omdat ze nogal met hem botste. Door met haar moeder en broers en zussen van haar vader te praten, heb ik een beeld van hem kunnen schetsen dat voor haar heel waardevol was. Ze ontdekte dat haar vader ergens voor stond en meer te vertellen had dan ze dacht.”
Anders dan bij portretten van levenden is een herinneringsboek eerder een bundeling van verhalen over één persoon. Dat maakt het samenstellen van zo’n boek juist bijzonder, vindt Van Iersel. “Je kent de hoofdpersoon niet, dus moet je volledig afgaan op documenten en verhalen van anderen. Mensen kijken op verschillende manieren naar iemand. Daar ga ik niet tussen zitten.”
Dat niet iedereen zo’n herinneringsboek kan betalen of het geld ervoor over heeft, realiseert ze zich wel. “Omdat ik het heel zorgvuldig aanpak, gaat er veel tijd in zitten en dat maakt het vrij kostbaar.”
Postuum videoportret
Dinne van der Vlis van Stories of Your Life gaat al net zo gedegen te werk. Zij maakt echter geen levensverhalen in papiervorm, maar videoportretten van mensen. Naast een kort portretje met bijvoorbeeld foto’s, muziek en poëzie, dat tijdens de uitvaart kan worden vertoond, gaat het onder meer om postume portretten van een overledene. Dergelijke verzoeken komen meestal rond één jaar na het overlijden. “Dat heeft te maken met een bepaalde fase in de rouw. Je probeert de overledene vast te houden, maar op een gegeven moment zit je met een doos foto’s op je schoot en ontglipt die persoon je toch. Dan ontstaat vaak de behoefte aan een herinneringsdocument.”
De videoportretten die Van der Vlis maakt, zijn telkens weer anders, afhankelijk van de gememoreerde persoon, de tijd die ervoor genomen wordt, de wensen en het aandeel van de klant. “Vorig jaar heb ik een film gemaakt over een jong gestorven man, waar ik anderhalf jaar over gedaan heb. Uiteindelijk werden het twee films, een portret van een uur en nog een klein filmpje voor de kinderen. In de grote film kwamen zijn ouders, zus, werkgever, muziekvriend en lievelingsneefje aan het woord en zaten verschillende fragmenten uit familiefilms. Het was een volwaardige portretdocumentaire.”
Van der Vlis probeert ook mensen met een smalle beurs tegemoet te komen. “Een vrouw maakte tijdens het opruimen van de spullen van haar overleden moeder zelf filmpjes en legde een gesprek met haar zus vast. Voor haar heb ik alleen de montage van dit materiaal gedaan. Dat was een prima én een betaalbare oplossing.”
Zijn uitvaartondernemers genegen haar bijzondere product aan te prijzen? “Mijn informatie zit wel in de inspiratiemappen. Maar ik moet het toch vooral hebben van aandacht in de media en van mond-tot-mond reclame.”
Meer weten over mijn herinneringsboeken? Lees hier verder:
0 reacties:
Een reactie plaatsen