Veel mensen vinden het heerlijk om verhalen over hun leven te vertellen. We vertellen deze verhalen niet alleen aan anderen, maar ook aan onszelf. Zonder een verhaal zouden we alleen maar losse en ongelijksoortige brokjes ervaren, zonder oorzaak en gevolg, zonder begin en einde, zonder samenhang. Uit de losse bouwstenen maken we een eenheid in ons levensverhaal.
De Franse filosoof Paul Ricoeur gaat nog een stap verder. Volgens hem kan een mens zichzelf alleen maar kennen door het verhaal dat hij over zichzelf vertelt. Onze identiteit is niet een bestaande vaste kern in ons brein, maar iets wat we scheppen door onze verhalen. Ons ik is een constructie van onze hersenen, waarbij we het verhaal nodig hebben. Bij de beantwoording van de vraag wie we zijn, zijn we steeds aangewezen zijn op de 'omweg van het verhaal', zegt Ricoeur. "Répondre à la question ‘Qui?’ (…) c’est raconter l’histoire d’une vie." De mens heeft volgens Ricoeur daarom een ‘narratieve identiteit’.
Met behulp van verhalen geven we dus vorm aan losse gebeurtenissen, zodat we een samenhang ervaren. Daarbij verbinden we die losse elementen met elkaar: wat was de oorzaak en wat was het gevolg? Wat was het oorspronkelijke plan en hoe zag het resultaat eruit? Wie deed wat en waarom? Op deze manier kunnen we ingewikkelde waarnemingen bedwingen en verwerken. We geven al die waarnemingen een zekere eenheid en afsluiting. Het ideale verhaal heeft een begin, een middenstuk en een einde.
Wij zijn dus de hoofdpersoon in het verhaal, dat we zelf creëren. De hersenen zijn daarbij voortdurend bezig om onvolledige informatie aan te vullen en verhalen te completeren. Herinneringen die je niet ophaalt, vervagen in de loop der tijd. Herinneringen die je wel naar boven haalt, versterk je. Door het vertellen pas je ze vaak ook een beetje aan. Zo vormt ons geheugen ons levensverhaal.
De mensen maken verhalen, maar de verhalen maken ook ons.
“Wanneer je de bomen niet meer herkent verdwaal je in het bos; maar als je de verhalen niet kent verdwaal je in het leven.”
- Siberisch opperhoofd
Verder lezen:
- De kenmerken van een sterk verhaal
- Hoe verhalen mensen beïnvloeden
- Het verhaal dat we onszelf vertellen
0 reacties:
Een reactie plaatsen